~ 2025-08-21 ~
Nawet niedawno powstała organizacja pozarządowa powinna myśleć strategicznie, planując zarówno cele krótkoterminowe, jak i długoterminowe. Dzięki temu łatwiej ukierunkować rozwój NGO i mierzyć postępy. Inne będą priorytety w pierwszym roku działalności, a inne po kilku latach.
Poniżej przedstawiamy przykładowe cele strategiczne, które młoda organizacja może sobie wyznaczyć na 1 rok, 3 lata i 5 lat od założenia.
Budowa podstaw organizacyjnych. Młoda organizacja powinna najpierw stworzyć solidne fundamenty. W pierwszym roku celem jest zorganizowanie struktury (podział ról w zespole, podstawowe procedury) i zadbanie o formalności oraz infrastrukturę (np. narzędzia do pracy, konto bankowe).
Pierwszy projekt i sukces. Ważne jest zrealizowanie przynajmniej jednej inicjatywy, która pokaże potencjał organizacji. Nawet mały projekt zakończony powodzeniem (z mierzalnym efektem, np. liczba beneficjentów) będzie „sukcesem na start”, budującym wiarygodność i zaufanie do młodej NGO.
Pozyskanie podstawowego finansowania. Bez finansów trudno działać, więc celem pierwszego roku jest zdobycie początkowego budżetu. Może to być pierwszy grant, dotacja lub sponsor, który pozwoli ruszyć z działaniami. Warto też od razu budować fundamenty fundraisingu (np. profile w serwisach zbiórkowych, nawiązanie pierwszych kontaktów z darczyńcami).
Budowanie rozpoznawalności i wsparcia. Nowej organizacji potrzebna jest rozpoznawalność i grono sojuszników. W pierwszym roku należy uruchomić podstawowe kanały komunikacji (strona WWW, media społecznościowe) i zacząć budować społeczność wokół misji. Celem może być zdobycie pierwszych odbiorców treści oraz pozyskanie grupy wspierających osób (wolontariusze, członkowie).
Rozszerzenie działań programowych. Po 3 latach działania warto zwiększyć skalę projektów. Celami mogą być nowe inicjatywy, dotarcie do szerszej grupy odbiorców lub rozszerzenie działalności na nowe obszary. Ważne, aby rozwój nadal odpowiadał misji organizacji i realnym potrzebom – wzrost zasięgu powinien iść w parze z jakością udzielanego wsparcia.
Profesjonalizacja zespołu i zarządzania. W tym horyzoncie czasowym młoda NGO powinna przekształcić się w sprawnie działającą organizację z podziałem ról. Może to oznaczać zatrudnienie pierwszych pracowników etatowych (zamiast wyłącznie wolontariuszy), utworzenie organów doradczych oraz wprowadzenie lepszych narzędzi i procedur (np. systemy finansowe, bazy kontaktów, standardy ewaluacji projektów).
Dywersyfikacja finansowania. Po początkowym etapie, gdy fundusze pochodziły z jednego źródła, należy poszerzyć bazę finansowania. W perspektywie 3 lat celem jest uzyskanie stabilności dzięki różnorodnym przychodom: kilku różnym grantom, stałym darczyńcom indywidualnym, a może także przychodom z działalności odpłatnej lub sponsoringu. Uniezależnienie się od jednego źródła finansów zwiększa bezpieczeństwo organizacji.
Renoma i partnerstwa. Po kilku latach warto zadbać o rozpoznawalność w otoczeniu i nawiązać partnerstwa. Organizacja powinna stać się znana w swojej dziedzinie – np. dzięki publikacjom, udziałowi w wydarzeniach czy nawet zdobytym wyróżnieniom. Jednocześnie celem jest rozwinięcie współpracy z innymi podmiotami (doświadczone NGO, samorząd, firmy), co przełoży się na szerszą sieć wsparcia dla działań.
Trwały wpływ społeczny. Po 5 latach kluczowe są już efekty działań. Cele długoterminowe powinny wynikać z misji – np. zmniejszenie skali konkretnego problemu społecznego w wyniku projektów organizacji. Ważne, by móc wykazać ten trwały wpływ za pomocą danych i ewaluacji, co potwierdzi sens istnienia organizacji.
Dojrzałość instytucjonalna. Pięć lat to czas, w którym organizacja powinna osiągnąć pełną zdolność operacyjną i stabilizację. W praktyce oznacza to doświadczony zespół, stałe struktury (np. biuro, standardy pracy) oraz stabilne finanse (dywersyfikacja przychodów, ewentualny fundusz rezerwowy). Dobrym wyznacznikiem dojrzałości może być też uzyskanie statusu OPP, co otwiera dodatkowe możliwości (np. 1% podatku) i potwierdza spełnianie wysokich standardów.
Skalowanie działań. Na tym etapie organizacja może dążyć do szerszej ekspansji. Jeżeli model działania się sprawdził, celem może być jego replikacja w nowym regionie lub znaczne poszerzenie zasięgu (np. otwarcie kolejnego oddziału czy stworzenie sieci organizacji). Trzeba jednak pilnować, by rozwój nie odbywał się kosztem jakości – ekspansja powinna zachować skuteczność i ducha misji.
Planowanie celów strategicznych w horyzoncie roku, trzech i pięciu lat pozwala młodej organizacji skuteczniej się rozwijać i realizować misję. Krótkoterminowe cele (1 rok) skupiają się na zbudowaniu fundamentów i pierwszych sukcesach. Cele średniookresowe (3 lata) oznaczają rozwój skali działań, profesjonalizację zespołu i umocnienie pozycji organizacji. Natomiast cele długoterminowe (5 lat) dotyczą już trwałego wpływu społecznego oraz pełnej stabilizacji instytucjonalnej NGO. Jasno wyznaczone kamienie milowe dają liderom mapę drogową i pomagają świadomie kierować organizacją na każdym etapie jej istnienia.
