~ 2025-12-08 ~
Coraz więcej organizacji chce zarabiać i równocześnie działać dla dobra wspólnego, więc „przedsiębiorca społeczny” brzmi bardzo kusząco. W praktyce zwykle oznacza to uzyskanie statusu przedsiębiorstwa społecznego i prowadzenie odpłatnej działalności zgodnie z misją. Najważniejsze jest to, że pieniądz ma tu wspierać cel społeczny, a nie go zastępować.
Wniosek o nadanie statusu Przedsiębiorstwa Społecznego (PS) składasz do wojewody właściwego dla siedziby, a decyzja administracyjna kończy proces formalny. Istotne jest to, że twoja działalność ma służyć rozwojowi lokalnemu i ma prowadzić do reintegracji społecznej i zawodowej osób zagrożonych wykluczeniem albo do realizacji usług społecznych. Co równie ważne, ustawodawca wymaga realnej części odpłatnej oraz stabilnego zatrudnienia i udziału pracowników w konsultowaniu organizacji pracy. Przepisy zakazują także dzielenia zysku z działalności gospodarczej pomiędzy członków czy fundatorów organizacji oraz ograniczają pożyczki i preferencyjne transfery majątku do osób powiązanych. Jeżeli chcesz prowadzić PS musisz spełnić te warunki.
Jeżeli chcesz działać jak przedsiębiorca społeczny, zacznij od krótkiej diagnozy: jaki problem rozwiązujesz i dla kogo. Następnie przełóż misję na usługę lub produkt, który ktoś naprawdę kupi. Ważne jest też rozdzielenie odbiorców społecznych od klientów płacących, choć czasem to ta sama grupa. Następnie określ wartości i mierniki po których poznasz, że Twoje przychody przewyższają koszty, a działalność ma potencjał rozwojowy. Równolegle zaplanuj procesy wewnętrzne tak, aby Twój zespół wiedział, kto sprzedaje, kto realizuje, a kto mierzy efekty. Pomocny może być nasz materiał na portal-ngo.pl o zarządzaniu strategicznym w NGO.
Gdy już masz szkic oferty, ustaw role, procedury i narzędzia komunikacji, bo firma społeczna żyje w kalendarzu, a nie w deklaracjach. W praktyce sprawdza się prosty podział na obszary – sprzedaż i obsługa klienta, realizacja usługi, administracja oraz pomiar wpływu. Równocześnie ustal, jak zespół będzie konsultował zmiany np. w ofercie odpłatnej czy w sposobach obsługi klienta. Staraj się także przewidzieć sezonowość przychodów, abyś mógł płynnie łączyć przychody z działalności z dotacjami. W efekcie łatwiej utrzymać jakość i nie wypalić się na samym początku.
Następnie przygotuj wniosek o uzyskanie statusu i potraktuj go jak krótki audyt organizacji. Do wniosku dołączasz dokumenty potwierdzające spełnienie warunków, w tym statut, uchwały i regulaminy oraz dowody zatrudnienia, np. raporty z ZUS albo kopie umów. Postępowanie rejestracyjne zwykle kończy się w ciągu miesiąca od złożenia kompletu dokumentów, a w trudniejszych sprawach może potrwać do dwóch miesięcy. Jeżeli dostaniesz odmowę, możesz się odwołać, więc warto doprecyzować braki zamiast porzucać temat.
Ostatecznie status PS to dopiero początek, bo przedsiębiorca społeczny wygrywa konsekwencją, a nie jednorazowym zrywem. Dobrze działa prosta strategia produktowa – przypisujesz misję do usług, segmentujesz klientów i pilnujesz marży. Warto też mierzyć efekty, bo liczy się wynik finansowy oraz wpływ społeczny i jakość procesu. Ustawa o ekonomii społecznej zapewnia też szereg instrumentów wsparcia dla PS – w praktyce wiele przedsiębiorstw społecznych korzysta z dofinansowań np. z Ośrodków Wsparcia Ekonomii Społecznej oraz ulg podatkowych powiązanych z reintegracją.
